ایران

Event Single

ایران

کشور ایران (با نام رسمی جمهوری اسلامی ایران) میراث‌دار سرزمین کهن پارس، در جنوب غربی آسیا واقع است. مساحت این کشور بالغ بر 1648195 کیلومتر مربع و سه برابر مساحت کشور فرانسه است. از شمال با ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان و دریای خزر همسایه است و از شرق با افغانستان و پاکستان. همسایگان غرب و شمال غرب آن به ترتیب عراق و ترکیه هستند و مرزهایش از جنوب به دریای عمان و خلیج‌فارس می‌رسد. پایتخت ایران، تهران است. در قلب خاورمیانه، ایران تنها کشوری است که در عین وسعت و جمعیت زیاد، از منابع هیدروکربن غنی برخوردار است و از دوران باستان دولتی مستقل داشته ‌است.

اطلاعات کلی

مساحت: 195 648 1 کیلومترمربع
جمعیت: 77،2 میلیون نفر
پایتخت: تهران
زبان رسمی: فارسی
واحد پول: ریال ایران
رئیس جمهور: آقای حسن روحانی
جشن ملّی: 22 بهمن (سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در سال 1357)
دین رسمی: اسلام 99 درصد (شیعه: 89 درصد و سنی: 10 درصد)
ادیان دیگر: کاتولیک، زرتشتی، یهودی

جغرافیا

ایران از چشم‌اندازهای بسیار متنوعی برخوردار است: از جنگل‌های هیرکانی و شالیزارهای نیمه‌گرمسیر گیلان تا استپ‌های سرد کوهستان و کویر لایزرع دشت لوت. در بخش کوهستانی، مناطق به دو بخش طبیعی تقسیم می‌شود: مناطق سردسیر ارتفاعات یا ییلاق و مناطق گرم یا قشلاق که گله‌ها در زمستان به سویش سرازیر می‌شوند. طبیعی‌است که شهرها و روستاها میان این دو منطقه، در دامنه‌ها واقع شده‌است.

 

جمعیت

ایران دارای جمعیتی جوان است (بر اساس مطالعات حداقل 44درصد جمعیت کشور زیر 15 سال است). به دلیل محدودیت‌های طبیعی تراکم جمعیت کشور نامتوازن صورت گرفته و غالب جمعیت در مناطق مرکزی و غربی کشور متمرکز شده‌است. متوسط تراکم 40 نفر درکیلومتر مربع است.

فارسی‌زبان‌ها حدود 60 درصد جمعیت را به خود اختصاص داده‌اند. اقوام ایرانی غیرفارسی زبان شامل کرد (7درصد)، بلوچ (2 درصد)، لر (2 درصد) و بختیاری است. به علاوه ترک‌های آذری زبان (24 درصد) در قسمت شمال غربی و غرب متمرکز هستند. ترکمن‌ها (2 درصد) در شمال‌شرق و ایل قشقایی ساکن جنوبند. اقوام عرب نیز با جمعیتی حدود 2 درصد جمعیت کشور در جنوب غربی کشور سکونت دارند.

جوامع ایرانی کثیری نیز در کشورهای خارجی از جمله کانادا، ایالات متحده امریکا، کشورهای حاشیه‌ خلیج فارس و ترکیه اقامت دارند.


ایران

فرانسه

جمعیت (میلیون نفر)

70.0

62.9

تراکم (نفر در کیلومتر مربع)

40

108

رشد طبیعی جمعیت

1.21

0.4

شاخص باروری

2.01

1.8

امید به زندگی (سال)

70.25

78.5

شهرسازی (درصد)

63.4

75.6

آّب و هوا

آب و هوای مرکز ایران خشک قاره‌ای است، در تابستان‌ گرم، در زمستان سرد و رطوبت آن پایین است (و علتش این که رشته کو‌ه‌ها در برابر نفوذ باد و تأثیرات دریا دیواره‌ای می‌سازند) و نوسان دما بالاست. کرانه‌های خزر دارای آب و هوایی دریایی، مرطوب و معتدل هستند. اما در جنوب، یعنی در کرانه خلیج فارس و دریای عمان آب و هوا استوایی است.

در تهران میانگین دمای هوا در تیرماه 30 درجه است و تا 40 درجه نیز امکان گرم‌تر‌شدن دارد. در دی‌ماه میانگین دما 2 درجه و بین 10- تا 10 درجه سانتیگراد در نوسان است. بارش سالانه 230 میلی‌متر و رطوبت در تابستان 30 درصد و در بهار 48 درصد است.


شهرهای مهم

تهران

پایتخت ایران حدود 12 میلیون جمعیت دارد. بنای این شهر در قرن نهم میلادی گذاشته‌شده و رشد جمعیت در آن از قرن 19 آغاز شد. در سال‌های 1890 به سبک شهرهای مدرن درآمد و تا میانه قرن بیستم به سوی صنعتی شدن نیز پیش‌رفت. امروزه تهران به یک مرکز سیاسی، اداری، تجاری (بازار بزرگ) و صنعتی (مانند متالورژی مواد غیرآهنی، ساخت ماشین‌آلات و خودرو، نساجی و سیمان‌، پالایشگاه نفت و غیره) تبدیل شده‌است.

مشهد

جمعیت این شهر 2.1 میلیون نفر است. مشهد مرکز استان خراسان رضوی است و در شمال‌شرق ایران، مرکزی برای تجارت و ارتباطات محسوب می‌شود. این شهر مرکز تولید غلات و همچنین صنعت (صنایع شیمیایی و غذایی، نساجی و فرش) است.مشهد مهم‌ترین شهر مذهبی شیعیان در ایران و سالانه پذیرای بیش از 100 هزار زائر است.

اصفهان

اصفهان 1.9 میلیون نفر جمعیت دارد. این شهر که مرکز استان اصفهان هم هست در حاشیه شمالی زاینده رود واقع شده است. اصفهان پایتخت صفویان در قرن 16 و 17 میلادی بوده و غنای معماری آن، باغ‌ها و بازارهایش زبانزد است.همین ویژگی‌هاست که آن را به نصف جهان می‌شناسند. این شهر در مسیر جاده‌ ابریشم قرار دارد و همچنان جایگاه تجاری خود را حفظ کرده است. امروز اصفهان یک مرکز صنعتی، به‌ویژه صنعت نساجی نیز هست. علاوه بر نساجی، پالایشگاه‌ها و ساخت ماشین‌آلات نیز از صنایع اصفهان محسوب می‌شود. کشاورزی این شهر در قالب کشت پنبه، غلات، خربزه، انگور و تنباکو است.

تبریز

جمعیت این شهر 1.5 میلیون نفر و در شمال غربی ایران واقع است. تبریز یک مرکز صنعتی مهم در زمینه ساخت ماشین‌آلات و پالایشگاه است. این شهر همچنین یکی از مراکز فرهنگی و دانشگاهی ایران است. از آثار تاریخی تبریز مسجد کبود را می‌توان نام برد که قدمتش به قرن 15 میلادی می رسد.

شیراز

جمعیت شیراز 1.7 میلیون نفر است. در جنوب غربی ایران و در قلب منطقه‌ای کشاورزی (با محصولات انگور، مرکبات، پنبه و برنج) قرار دارد. این شهر، مرکزی مهم برای صنایع دستی و تجارت (ازقبیل فرش و فلزکاری) به شمار می‌آید.شیراز در نزدیکی‌ بازمانده‌های پرسپولیس واقع شده و بناهای معماری فراوانی در خود جای دارد. از این‌رو این شهر از نظر گردشگری نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.

اطلاعات اقتصادی درباره ایران

ایران کشوری در حال توسعه است و اقتصاد آن در عین متّکی بودن بر نفت و گاز، از برخی امتیازات بخش‌های کشاورزی و دریایی نیز بهره‌ می‌برد. رشد 6.5 درصدی اقتصاد غیرنفتی (در سال 1384) نمودی از پویایی اقتصاد ایرانی است.

در سال 1387، میزان تولید ناخالص داخلی در ایران مطابق با نرخ برابری قدرت خرید، 841.1 میلیارد دلار امریکا و بنابر نرخ رسمی ارز 180 میلیارد دلار برآورد شده‌ است. سهم بخش کشاورزی ایران در تولید ملّی، برای یک کشور در حال توسعه نسبتاً پایین است. تنها حدود 10.2 درصد از تولید ملی به بخش کشاورزی تعلق دارد، امّا بخش صنعت و خدمات، به میزان مساوی تأمین‌کننده 90درصد باقی‌مانده از درآمدهای ملّی هستند. اقتصاد نفت در سال 1384 به تنهایی 70 میلیارد دلار درآمدزایی داشته و 80 درصد از صادرات کشور را به خود اختصاص داده است.

هرچند بخش کشاورزی تنها یک دهم از تولید ملی را در خود دارد، در برابر 31 درصد از جمعیت که در بخش صنعت فعالیت دارند و 45 درصدی که در بخش خدمات مشغولند، 25 درصد نیز، در بخش کشاورزی شاغل هستند. سرانه‌ی تولید ناخالص ملی به ازای برابری قدرت خرید معادل 12800 دلار است (این رقم در مصر1390 دلار است).

بخش‌های مختلف در فعالیت اقتصادی

کشاورزی ایران به لطف تعدد اقلیم‌ نسبتاً متنوع است و امکان تولید غلات، برنج، پنبه و بسیاری از میوه‌ها را درخود می‌بیند. درحالی‌که در ایران یک سوم زمین‌ها قابلیت زراعت دارد، تنها یک دهم آن‌ها مورد بهره‌برداری قرار گرفته و کمتر از یک سوم زمین‌های زراعی از سیستم آبیاری مناسب برخوردار هستند. غالب بهره‌برداری‌های کشاورزی در زمین‌های کمتر از ده هکتار صورت گرفته است. با این‌حال، دولت در سال‌های دهه‌ی1370 با افزایش زمین‌های آبیاری‌شده، امکان نزدیک‌ شدن به خودکفایی در زمینه‌ی محصولات غذایی را فراهم کرد و برخی محصولات (از جمله پسته، گل و خرما) را به سوی صادرات سوق داد. امّا ایران به خاطر تغییرات آب و هوایی غیرقابل پیش‌بینی همچون خشکسالی، مانند آنچه بین سال‌های 1378 تا 1380 رخ‌داد، مستعد کاهش تولید محصول نیز هست. از سوی دیگر، ایران با صید گونه‌های متعددی از ماهیان و تولید قابل توجه خاویار، از منابع دریایی غنی برخوردار است.

سهم صنایع نفتی در اقتصاد ملّی پس از سال‌های 1351 به وضوح کاهش یافته است که علت آن تا حدودی به خاطر افول بخش تولید در سال‌های جنگ بود. این بخش اقتصادی، با تولید روزانه 4 میلیون بشکه نفت، یعنی یک چهارم نفت جهان، که 2.6 میلیون بشکه از آن صادر می‌گردد، امروزه همچنان پررونق مانده است و حدود نیمی از درآمدهای دولت را تأمین می‌کند. با افزایش بهای نفت، بخش نفتی برای دولت ایران میزان قابل توجهی ارزآوری داشته است، هرچند که به خاطر کمبود پالایشگاه، یک سوم از سوخت ایران از راه واردات تأمین می‌‌شود.

باقی بخش‌های صنعتی در ایران رشدی حدودی 3 درصد در سال دارند، که بخش اعظم آن شامل نساجی، صنایع معدنی، مصالح ساختمانی، خودرو، صنایع دستی، صنایع غذایی می‌شود. در نساجی، شهرت فرش‌های دستباف ایرانی باعث شده تا فرش‌ در زمره‌ی اولین محصولات صادراتی ایران قرار گیرد و بخش مهمی از درآمد خانواده‌های روستایی از فرش‌بافی تأمین گردد. بخش خدمات حدود 40 درصد از تولید ملی را به خود اختصاص داده و فعالیت اقتصادی 40 درصد جمعیت نیز در این بخش است.